หญ้าทะเล

 ความรู้เบื้องต้น

       หญ้าทะเลมีความสำคัญของต่อระบบนิเวศ รากของมันช่วยลดการพังทลายของหน้าดินบริเวณชายฝั่ง รวมทั้งช่วยปรับสภาพน้ำทำให้อินทรีย์วัตถุ และดินตกตะกอน เพื่อให้เกิดการหมุนเวียนและสะสมแร่ธาตุต่าง ๆ เป็นแหล่งอาหาร เป็นที่อาศัย และใช้เป็นที่หลบซ่อนของสัตว์น้ำบางชนิด เป็นแหล่งอาหารของ พะยูน หอยชักตีน และ ปลิงทะเล 

        จากบทความงานวิจัย กรณีศึกษา ชุมชนท่าแป๊ะโย้ย อ.คุระบุรี จ.พังงา “อ่าวหน้าชุมชนท่าแป๊ะโย้ย มีลักษณะเป็นอ่าวกึ่งปิด คลื่นลมค่อนข้างสงบ เหมาะสำหรับหญ้าทะเลซึ่งมักจะเจริญเติบโตได้ดีในน้ำเค็มและค่อนข้างใส ที่ผ่านมาชุมชนพื้นที่บริเวณหน้าหาดมีหอยชักตีน และปลิงทะเล อาศัยอยู่ค่อนข้างมาก ชาวบ้านพี่น้องมอแกนที่อาศัยอยู่บนเกาะสามารถเก็บไปขายเลี้ยงชีพได้ แต่ตอนเกิดสึนามิ แรงกระเพื่อมของคลื่นได้พัดพาเอาหญ้าทะเลออกไปจากหน้าหาดจนหมด พอไม่มีหญ้าทะเล สัตว์น้ำจำพวกหอยชักตีน และปลิงทะเล ในบริเวณหน้าหาดจึงลดน้อยลงไปด้วย...” สุกิจ นาคตาขุน ผู้ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดพังงา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) กล่าวถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น ณ บริเวณชายฝั่งด้านตะวันออกของเกาะพระทอง
          “ตอนแรกก็ลำบาก เพราะเขาไม่มีอาหาร ก็เลยมานั่งคุยกันว่าทำอย่างไรจึงจะฟื้นแหล่งหญ้าทะเลให้กลับมาได้ พอดีทางศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จ.พังงา ซึ่งช่วยเราทำงานกันมานาน เข้ามาชวนคุยถึงแนวทางในการฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเลให้กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง ตอนแรกไม่ค่อยแน่ใจว่าจะทำได้แต่ก็คิดว่าน่าจะลองดู...” ธนพล แซ่เด้ง ผู้ใหญ่บ้านชุมชนท่าแป๊ะโย้ยกล่าวถึงจุดเริ่มต้นการฟื้นความอุดมสมบูรณ์บนหน้าหาด

          แท้จริงแล้วหญ้าทะเลนั้นมีหลายชนิด แต่ละชนิดมีความสำคัญต่อระบบนิเวศ และสัตว์น้ำที่แตกต่างกันออกไป ชาวบ้านจึงนำเอาความรู้เหล่านี้มาศึกษา “หญ้าทะเล” ที่มีอยู่ในชุมชนร่วมกันอีกครั้ง เมื่อสามารถจำแนกชนิด และความสำคัญของหญ้าทะเลได้แล้ว ชาวบ้านได้เลือกปลูก“หญ้าคาทะเล” เนื่องจากเป็นชนิดหญ้าทะเลที่มีการเจริญเติบโตได้ดีกว่าหญ้าทะเลชนิดอื่นๆ อีกทั้งมีความสำคัญต่อระบบนิเวศอีกด้วย 
          ส่วนวิธีการปลูกหญ้าทะเลที่ชาวบ้านค้นพบ ก็คือ นำหญ้าทะเลที่ขึ้นเป็นกอ มาแยกเป็นต้นเดี่ยวๆ และนำเชือกฝางฉีกเป็นเส้นบาง ๆ ผูกยึดกับหลักไม้ไผ่ผ่าซีก ยาว 50 เซนติเมตร นำไปปลูกโดยฝังลึกลงไปจากผิวหน้าดินไม่น้อยกว่า 30 เซนติเมตร กดไม้ไผ่ให้จมลงไปพร้อมกับกลบดินให้เหมือนเดิม...เพียงเท่านี้หญ้าก็เจริญเติบโตได้ดีและไม่ถูกคลื่นซัดจนหลุดออกจากทราย

ข้อมูลทางวิชาการเพิ่มเติม   http://www.ku.ac.th/e-magazine/november44/agri/seagrasses.html